Kitap Önerileri

Sarı Duvar Kağıdı

Charlotte P. Gilman, Türkçede özellikle feminist edebiyat takipçilerinin Kadınlar Ülkesi ve Bizim Ülkemiz adlı kitaplarından tanıdığı bir isim. Eğer Gilman’ın bu iki ütopyasıyla yolunuz kesiştiyse sadece ünlü Sarı Duvar Kağıdı öyküsünün değil bununla birlikte 1890-1914 yılları arasında yazılmış altı öyküsünün daha yer aldığı bu kitabın mutlaka radarınıza girmesini diliyorum. Yok daha Gilman ile tanışmamış ve feminist edebiyatın başyapıtlarından sayılan Kadınlar Ülkesi ve Bizim Ülkemiz’i henüz okumadıysanız öykülerden önce bu iki kitapla yola çıkmanızı öneririm. 

Gilman entelektüel merakları, kadınlara oy hakkını savunması ve cinsiyet eşitliği bilincine sahip olması nedeniyle hem ailesi hem de kocası tarafından kaçınılmaz olarak deli damgası yer. Hande Öğüt, Edebiyatta feminizm ve feminist edebiyat eleştirisi başlıklı yazısında “Kültürel feministler; kadın ütopyaları ve özyaşam öyküleri” başlığı altında şöyle anar Gilman’ı: Feminist bilinçle yazan ilk Amerikalı feminist kadın yazar olarak kabul edilen Gilman’ın eserleri ve feminist anlayışı, mutsuz bir çocukluğun ve korkunç bir evliliğin sonunda ortaya çıkmıştır. Evlenip de bir çocuk doğurduktan sonra gerçekte ne istediğine dair kararsızlıklar yaşayan Gilman bu yüzden kocası tarafından histeri hastalarının tedavi edildiği bir kliniğe gönderilir. Tedavisi, evden çıkmamak ve entelektüel aktiviteleri kısıtlamaktır. Üç ay boyunca kocasının zoruyla bu tavsiyelere uyan Gilman, çıldırmanın eşiğine gelir. Kocasından boşandıktan sonra yazdığı Sarı Duvar Kâğıdı (1892) adlı romanında yaşadıklarını anlatarak hem kendine, hem histerik olduğu gerekçesiyle kapatılan diğer kadınlara zarar veren psikiyatri mesleğinden ve erkek egemen edebiyattan intikam alır. Zira dönemin eril tıp ve bilimi, kadında zihinsel aktivitenin, meslek edinme çabasının, yüksek öğrenimin, roman okumanın histeriye neden olduğunu iddia ederek, feministleri iyileşmek için bir an önce geleneksel anne-ev kadını rollerine geri çağırıyorlardı.

Bu arada K24’te bağımsız ve butik yayınevleriyle bir süredir yaptığımız söyleşilerin son konuğu da Otonom Yayıncılık oldu. Söyleşimizi buradan okuyabilirsiniz.

Otonom Yayıncılık’la (çevirenler Aksu Bora&Aysun Altunışık) yakın dönemde DeliDolu Yayınları da (Başak Çaka’nın çevirisiyle) Sarı Duvar Kağıdı (sadece bu öyküsü yer alıyor bu kitapta) Maria Brzozowska’nın çizimleriyle yayımlandı. Meraklısının bilgisine.