Kitap Önerileri

Yıldızın Saati

Clarice Lispector-yıldızın saati

Türkiye’de çok fazla tutkulu okuru olsa da yeterince tanınmadığını düşündüğüm bir yazardan Clarice Lispector’den söz edeceğim.

Yazarı biraz daha yakından tanımak isteyenler Gökhan Kodalak’ın Manifold’da yayınlanan “Clarice Lispector ve Hayatla Hemhâl Olmak” başlıklı yazısına göz atabilirler. İşte Kodalak’ın sözleriyle Lispector’un kısa biyografisi: “Lispector erken yirminci yüzyılda Ukrayna’da Yahudi bir aileye doğuyor. Adını Chaya koyuyorlar. Daha bir yaşındayken Chaya’nın annesi Ukrayna’daki Yahudi karşıtı şiddet içerikli olaylarda (pogromlarda) tecavüze uğruyor ve felç bırakılıyor. Bu saldırı sonrası aile can havliyle Ukrayna’dan kaçıyor, Brezilya’ya göçüyor. Brezilya’ya varınca Chaya’nın adını Clarice olarak değiştiriyorlar. Clarice ömrü boyunca insanın insana, erkeğin kadına, çoğunluğun azınlığa karşı uyguladığı şiddetin izlerini kendi ismi üzerinde taşımak zorunda kalıyor.” Clarice Lispector tanıştığınıza çok mutlu olacağınız bir yazar olacak!

Clarice Lispector, yirminci yüzyılın en müthiş yazarlarından biri. Türkçede kitapları Monokl Yayınları tarafından Başak Bingöl Yüce’nin Portekizceden çevirisiyle yayımlanıyor. Ben bu yazıda Yıldızın Saati romanından bahsedeceğim ama bu incecik kitabı okuduktan sonra hemen diğer kitaplarını da okumak isteyeceğinizden şüphem yok.

Valeria Luiselli’nin deyimiyle “Lispector, yatağın başucundaki İncil ya da I Ching etkisi yapıyor: hem çok eski hem çok yeni”dir. Onunla ilgili birçok yazıda ünlü erkek yazarlara benzetildiğini ya da gizli kalmış bir cevher olduğunu okursunuz. Hatta Fransız yazar Hélène Cixous daha da ileri gider ve şöyle tarifler Lispector’ün yazarlığını: “Kafka kadın olsaydı, Rilke Ukrayna doğumlu bir Brezilya Yahudisi olsaydı, Rimbaud ana olsaydı da ellinci yaşını görebilseydi. Heidegger Alman olmaktan vazgeçip Yeryüzünün Destanını yazabilseydi. Niye sayıyorum bu adları? Bir bölgenin görünümünü çizebilmek için. Clarice Lispector işte buradan yazıyor.” Böylesine önemli yazarlar üzerinden verilen bir referans sizi ne kadar heyecanlandırdı bilmem ama bütün bu isimleri unutup onların çok ötesinde bir edebi haz bekliyor okuru Lispector’ün metinlerinde.